Romantyzm w manifestacjach Adama Mickiewicza
W roku 1818 Kazimierz Brodziński opublikował rozprawę, w której potraktował romantyzm jako prąd równoprawny względem klasycyzmu. Inny pogląd sprecyzował Adam Mickiewicz, który twierdził, że klasycyzm i romantyzm to dwie walczące ze sobą kultury. Jeszcze dalej posunął się Maurycy Mochnacki uznający romantyzm za jedyny możliwy sposób uprawiania literatury. Twórczość Mickiewicza ulegała kilkakrotnie zmianom artystycznym. Najpierw tworzył utwory okolicznościowe i wiersze programowe a jego niezwykła magia i ludowość przejawiła się dopiero w poezji z roku 1822. Wówczas to stworzył kreację romantycznego idealisty, nawiązując do "Cierpień młodego Wertera". Kolejny utwór pod tytułem "Dziady część III" stanowił już manifest świadomości romantycznej i narodowej. Wszystkie wątki, które dotychczas pojawiały się w utworach, splotły się w jedną całość tworząc rodzaj podsumowania twórczości poety. Najdoskonalszym owocem jego pracy jest "Pan Tadeusz". Utwór ten nie ma odpowiednika w całej ówczesnej literaturze europejskiej. Właściwie na tym eposie skończyło się jego pisarstwo. Tylko jeszcze przebywając w Lozannie napisał cykl utworów, pełnych smutku, refleksji i marzeń.
Synteza epoki Romantyzmu .